[CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH] CHẾ ĐỘ DINH DƯỠNG CHO BỆNH NHÂN TIỂU ĐƯỜNG

Bệnh đái tháo đường hay còn gọi là tiểu đường diễn ra khi tuyến tụy không tiết đủ hormone insulin dẫn đến nồng độ glucose trong máu tăng cao.

Đây là căn bệnh mãn tính, rất khó trị khỏi hoàn toàn. Điều trị và chăm sóc người bệnh tiểu đường cần chú ý một chế độ dinh dưỡng hợp lí.

  • CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO HỒI PHỤC HIỆU QUẢ
  • CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH TAI BIẾN MẠCH MÁO NÃO ĐÚNG CÁCH
  • HƯỚNG DẪN CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH SAU MỔ ĐÚNG CÁCH

Chế độ ăn là vấn đề quan trọng nhất trong điều trị và chăm sóc người bệnh tiểu đường.

Với mục đích nhằm đảm bảo cung cấp đủ dinh dưỡng, cân bằng đủ cả về số lượng và chất lượng để có thể điều chỉnh tốt đường huyết.

Duy trì cân nặng theo mong muốn, đảm bảo cho người bệnh có đủ sức khỏe để hoạt động và công tác phù hợp với từng cá nhân.

Đái đường do tổn thương tuyến tụy có 2 thể (type)

  • Thể phụ thuộc Insulin (type I): thường gặp ở người trẻ tuổi, gày nhiều và thường có nhiều biến chứng.
  • Thể không phụ thuộc Insulin (type II): thường gặp ở người tuổi trên 40, người béo và ít biến chứng.

Với type I, chế độ ăn thích hợp kết hợp với dùng thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ sẽ giúp cho bệnh ổn định, hạn chế biến chứng.

Với type II chỉ cần chế độ ăn thích hợp kết hợp với hoạt động thể lực điều độ thường xuyên là kiểm soát được đường huyết giai đoạn đầu của điều trị.

Nguyên tắc cơ bản khi chăm sóc người bệnh tiểu đường là hạn chế gluxit (chất bột đường) để tránh tăng đường huyết sau khi ăn và hạn chế vừa phải chất béo nhất là các axit béo bão hòa để tránh rối loạn chuyển hóa.

Chế độ ăn của người bệnh phải xây dựng sao cho cung cấp cho cơ thể người bệnh một lượng đường tương đối ổn định và quan trọng nhất là phải điều độ và hợp lý về giờ giấc và số lượng thức ăn trong các bữa chính và phụ.

4 Nguyên tắc vàng về dinh dưỡng cho người bị bệnh tiểu đường

Ăn đủ bữa[Chăm Sóc Người Bệnh] Chế Độ Dinh Dưỡng Cho Bệnh Nhân Tiểu Đường

Khi bị đái tháo đường (tiểu đường), bạn không được bỏ bữa, để cơ thể cảm thấy quá đói.

Khi đói, bạn dễ ăn nhiều, cùng lúc nạp lượng lớn năng lượng vào cơ thể.

Ăn đủ 3 bữa mỗi ngày, kèm những bữa ăn nhẹ sẽ giúp tránh nguy cơ trên, ổn định mức glucose máu.

Hạn chế đường, muối, chất béo bão hòa[Chăm Sóc Người Bệnh] Chế Độ Dinh Dưỡng Cho Bệnh Nhân Tiểu Đường

Thay vào đó, bạn có thể hấp thụ một lượng vừa phải chất béo không bão hòa (có trong các loại hạt, cá, quả bơ…) và lượng đường phù hợp với mức glucose máu của bản thân.

Lượng muối ăn tiêu chuẩn ở người trưởng thành là 1500-2300 mg / ngày.

Ăn uống kết hợp tập luyện thể dục thể thao 

Thật vậy, cơ thể bạn sẽ hấp thụ dinh dưỡng tối ưu nhất khi kết hợp với hoạt động thể dục thể thao.

Ăn uống đủ chất, năng lượng cho cơ thể vận động là chìa khóa giúp người đái tháo đường kiểm soát cân nặng và mức glucose máu.[Chăm Sóc Người Bệnh] Chế Độ Dinh Dưỡng Cho Bệnh Nhân Tiểu Đường

Uống đủ nước mỗi ngày[Chăm Sóc Người Bệnh] Chế Độ Dinh Dưỡng Cho Bệnh Nhân Tiểu Đường

Nước là yếu tố cần thiết cho mọi hoạt động sống trong cơ thể.

Đặc biệt, nước lọc cũng không hề ảnh hưởng đến mức glucose máu trong cơ thể bạn.

Ngược lại, bạn cần hạn chế các thức uống có đường và bia rượu (không quá 1 ly mỗi ngày).

Chế độ ăn đáp ứng nhu cầu năng lượng

Nhu cầu năng lượng: bệnh nhân tiểu đường cũng có nhu cầu năng lượng giống như người bình thường.

Nhu cầu tăng hay giảm và thay đổi khác nhau tùy thuộc tình trạng của mỗi người. Tuy nhiên cũng có những điểm chung như:

  • Tùy theo tuổi, giới
  • Tuỳ theo loại công việc (nặng hay nhẹ)
  • Tuỳ theo thể trạng (gày hay béo)

Mức nhu cầu năng lượng chung cho bệnh nhân điều trị tại bệnh viện là 25Kcal/kg/ngày.

Tỷ lệ giữa các thành phần sinh năng lượng:

  • Protein (chất đạm): Lượng protein nên đạt 0,8g/kg/ngày với người lớn.

Nếu khẩu phần có quá nhiều đạm sẽ không tốt nhất là đối với bệnh nhân có bệnh lý thận sớm.

Trong chế độ dinh dưỡng của tiểu đường tỷ lệ năng lượng do protein nên đạt 15-20% năng lượng khẩu phần.

– Lipit (chất béo): Nên ăn chất béo vừa phải và giảm chất béo động vật vì có nhiều axit béo bão hòa.

Các chất béo đặc biệt là các chất axit béo bão hòa dễ gây xơ vữa động mạch nhưng mặt khác chất béo lại cung cấp năng lượng (bù lại phần năng lượng do gluxit cung cấp).

Vì vậy nên ăn các axit béo chưa bão hòa có nhiều trong các loại dầu thực vật như dầu mè (vừng), dầu đậu nành, dầu hướng dương…

Tỷ lệ năng lượng do chất béo nên là 25% tổng số năng lượng khẩu phần và không nên vượt quá 30%.

Việc kiểm soát chất béo trong khẩu phần còn giúp cho ngăn ngừa xơ vữa động mạch.

– Gluxit (chất bột đường): Trong bệnh tiểu đường, đường huyết có chiều hướng tăng vọt sau khi ăn.

Nhưng lại không chuyển hóa được để cung cấp năng lượng cho cơ thể vì thế chế độ ăn phải hạn chế gluxit (chất bột đường).

Nên sử dụng các loại gluxit phức hợp dưới dạng các hạt và khoai củ.

Hết sức hạn chế các loại đường đơn và các loại thức ăn có hàm lượng đường cao (bánh, kẹo, nước ngọt…).

Tỷ lệ năng lượng do gluxit cung cấp nên đạt 50-60% tổng số năng lượng khẩu phần.

Để bệnh nhân tiểu đường dễ dàng trong việc lựa chọn thực phẩm, người ta chia thức ăn thành từng loại có hàm lượng gluxit khác nhau:

  • Loại có hàm lượng gluxit ≤ 5%: người bệnh có thể sử dụng hàng ngày, gồm các loại thịt, cá, đậu phụ (số lượng vừa phải), hầu hết các loại rau xanh còn tươi và một số trái cây ít ngọt như: dưa bở, dưa hấu, nho ta, nhót chín… (sử dụng không hạn chế).
  • Loại có hàm lượng gluxit từ 10-20%: nên ăn hạn chế (một tuần có thể ăn 2-3 lần với số lượng vừa phải) gồm một số hoa quả tương đối ngọt như quýt, táo, vú sữa, na, hồng xiêm, xoài chín, sữa đậu nành, các loại đậu quả (đậu vàng, đậu hà lan…)
  • Loại có hàm lượng gluxit từ ≥ 20%: cần kiêng hay hạn chế tối đa vì khi ăn vào làm tăng nhanh đường huyết gồm các loại bánh, mứt, kẹo, nước ngọt và các loại trái cây ngọt nhiều (mít khô, vải khô, nhãn khô…).

Với người bị tiểu đường nên chia làm nhiều bữa nhỏ để tránh tăng đường huyết nhiều sau khi ăn.

Có thể chia làm 5-6 bữa nhỏ trong ngày.

Với bệnh nhân điều trị bằng Insulin tác dụng chậm có thể bị hạ đường huyết trong đêm, do vậy nên cho ăn thêm bữa phụ trước khi đi ngủ.

Chăm sóc người bệnh tiểu đường: cẩn thận, theo dõi mỗi ngày

Giám sát quá trình sử dụng thuốc[Chăm Sóc Người Bệnh] Chế Độ Dinh Dưỡng Cho Bệnh Nhân Tiểu Đường

Để kiểm soát tốt lượng đường trong máu hoặc điều trị biến chứng.

Người bệnh tiểu đường có thể được chỉ định sử dụng nhiều loại thuốc như :

  • Thuốc hạ đường huyết
  • Huyết áp
  • Mỡ máu
  • Kháng sinh
  • Hoặc phối hợp tiêm insulin…

Trong quá trình sử dụng chúng có thể gây ra một số tác dụng không mong muốn.

Vì vậy khi chăm sóc người bệnh tiểu đường phải trao đổi kỹ với bác sĩ để hiểu rõ về thuốc.

Những tác dụng phụ có thể gặp phải, dấu hiệu nhận biết chúng và cách xử trí.

Bên cạnh đó, bạn cũng cần giám sát chặt chẽ thời gian sử dụng thuốc của người bệnh.

Vì nếu bỏ qua một liều thuốc nguy cơ tăng đường huyết quá mức có thể xảy ra ở bất cứ thời điểm nào, gây nguy hiểm cho người bệnh.

Chăm sóc bàn chân cho người bệnh tiểu đường[Chăm Sóc Người Bệnh] Chế Độ Dinh Dưỡng Cho Bệnh Nhân Tiểu Đường

Đường máu tăng cao có thể làm giảm lưu lượng dòng máu và gây tổn thương các dây thần kinh ở bàn chân của người bệnh tiểu đường.

Nếu không được điều trị các vết thương, vết loét có thể gây nhiễm trùng nghiêm trọng dẫn đến phải cắt cụt chi.

Chính vì vậy, việc chăm sóc bàn chân cho người bệnh tiểu đường rất quan trọng, để phòng tránh các vết loét bạn có thể giúp họ bằng cách:

– Kiểm tra thường xuyên bàn chân và báo cáo ngay với bác sỹ điều trị khi thấy bất kỳ một tổn thương nào trên da.

– Rửa chân bằng nước ấm, cắt móng chân và vệ sinh sạch sẽ các kẽ chân hàng ngày.

– Khuyến khích người thân của bạn đi những đôi giày mềm, vừa phải với bàn chân.

Nhận biết dấu hiệu hạ đường huyết[Chăm Sóc Người Bệnh] Chế Độ Dinh Dưỡng Cho Bệnh Nhân Tiểu Đường

Hạ đường huyết là một biến chứng thường gặp của người bệnh tiểu đường.

Bạn phải học cách nhận biết một cơn hạ đường huyết và biết cách cấp cứu ban đầu để giảm thiểu rủi ro.

Các dấu hiệu của hạ đường huyết có thể bao gồm: căng thẳng, lẫn lộn, lú lẫn, người run rẩy, buồn nôn, nôn, đổ mồ hôi…

Tăng đường huyết đã nguy hiểm nhưng hạ đường huyết còn nguy hiểm hơn gấp nhiều lần nếu không được cấp cứu kịp thời.

Vì vậy, trong gia đình, bạn nên chuẩn bị sẵn một gói đường glucose để có thể sử dụng bất cứ khi nào cần đến hoặc cho người bệnh ăn một chiếc bánh ngọt trong cơn hạ đường huyết có thể cải thiện được tình trạng trên.

Những lưu ý khi chăm sóc người bệnh tiểu đường tại nhà

Người bệnh tiểu đường cần theo dõi và tới ngay cơ sở y tế nếu phát hiện những dấu hiệu nguy hiểm sau đây:

– Đường huyết cao trên 15 mmol/L;

– Triệu chứng khát nước nhiều, đi tiểu nhiều;

– Đau chân khi đi lại;

– Vã mồ hôi, run chân tay;

– Đau bụng, buồn nôn, người run rẩy, đổ mồ hôi;

– Có các biểu hiện của biến chứng như lú lẫn, ý thức chậm chạp hoặc hôn mê, sốt kéo dài, tê chân tay, loét chân, đau ngực, khó thở, tiểu ít, phù, mờ mắt, liệt, ho kéo dài…

– Xét nghiệm HbAlc phản ánh tình trạng đường huyết trong 3 tháng trước, nên được xét nghiệm mỗi 3 tháng.

Giá trị bình thường dưới 6,5%. Nếu cao hơn giá trị này là đường huyết của người bệnh chưa được kiểm soát tốt, nên đến bác sĩ để khám bệnh lại.

Tăng đường huyết đã nguy hiểm nhưng hạ đường huyết còn nguy hiểm hơn gấp nhiều lần nếu không được cấp cứu kịp thời.

Vì vậy, trong gia đình, bạn nên chuẩn bị sẵn một gói đường glucose để có thể sử dụng bất cứ khi nào cần đến hoặc cho người bệnh ăn một chiếc bánh ngọt trong cơn hạ đường huyết có thể cải thiện được tình trạng trên.[Chăm Sóc Người Bệnh] Chế Độ Dinh Dưỡng Cho Bệnh Nhân Tiểu Đường

Bệnh tiểu đường là căn bệnh mãn tính thì rất khó điều trị khỏi hoàn toàn, vì đường huyết của người bệnh thay đổi vào từng thời điểm nên rất khó ổn định.

Vấn đề thay đổi đường huyết làm các chỉ số khác trong cơ thể cũng thay đổi như huyết áp,… làm cho người mắc tiểu đường cực kỳ mệt mỏi và có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm.

Vì vậy khi điều trị tại nhà, cần có người theo dõi cẩn thận cũng như chăm sóc về chế độ dinh dưỡng hợp lí.

 

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here